علائم بارداری یکی از موضوعهایی است که خیلی از افراد در ماههای اول یا حتی قبل از عقب افتادن عادت ماهانه به دنبالش میگردند. بدن در اثر تغییرات هورمونی و فیزیولوژیک، نشانههای متفاوتی بروز میدهد؛ اما نکته مهم این است که هیچ علامتی بهتنهایی تشخیص قطعی بارداری نیست و برای اطمینان باید از تست بارداری (ادراری یا خونی) و در صورت نیاز معاینه پزشک استفاده کرد. همچنین شدت و نوع علائم در افراد مختلف متفاوت است و حتی ممکن است فرد در اوایل بارداری تقریبا هیچ علامتی نداشته باشد.
بارداری از چه زمانی علائمش را نشان میدهد؟
بعد از لقاح، بدن شروع به ترشح هورمونهایی مثل hCG، پروژسترون و استروژن میکند. بالا رفتن این هورمونها زمان میبرد، بنابراین بیشتر علائم از حدود هفته چهارم تا ششم بعد از لقاح (یعنی نزدیک زمان موعد پریود بعدی) احساس میشوند. بعضی افراد زودتر از این هم نشانههای خفیفی دارند، ولی در بسیاری از موارد اولین علامت واضح همان عقب افتادن پریود است.
شایعترین علائم بارداری در هفتههای اول
از شایع ترین علائم بارداری در هفته های اول عبارتند از:
عقب افتادن عادت ماهانه
این علامت معروفترین نشانهی بارداری است، مخصوصاً در افرادی که سیکل منظم دارند. با این حال استرس، تغییر وزن، ورزش شدید یا اختلالات هورمونی هم میتوانند باعث تأخیر در پریود شوند؛ پس برای نتیجه قطعی باید تست داد.
حساسیت و تغییرات پستان
خیلیها در اوایل بارداری احساس میکنند سینهها دردناک، متورم یا سنگین شدهاند. گاهی نوک سینه حساستر میشود و هالهی دور نوک سینه تیرهتر به نظر میرسد. این تغییرات به دلیل افزایش سریع استروژن و پروژسترون است و یکی از اولین علائم محسوب میشود.
خستگی و خوابآلودگی غیرعادی
افزایش پروژسترون و تغییرات متابولیسمی بدن میتواند باعث خستگی شدید شود، حتی اگر خواب کافی داشته باشید. در سهماههی اول این علامت بسیار شایع است و برای بعضیها از هفتههای ابتدایی شروع میشود.
تهوع و استفراغ یا ویار “morning sickness”
تهوع بارداری ممکن است صبحها بیشتر باشد اما در هر ساعت از روز رخ میدهد. در اکثر موارد از حدود هفته پنجم تا نهم شروع میشود و در حوالی هفته ۱۲–۱۴ به اوج میرسد. علت دقیقش کاملاً مشخص نیست اما با بالا رفتن hCG ارتباط دارد.
تکرر ادرار
افزایش خونرسانی به کلیهها و بزرگ شدن تدریجی رحم باعث میشود فرد بیشتر از قبل نیاز به ادرار کردن داشته باشد، حتی در اوایل بارداری. این علامت از هفتههای ابتدایی قابل توجه میشود.
تغییرات خلق و خو
نوسان هورمونها میتواند حالتهای روحی را شبیه PMS یا حتی شدیدتر کند: زود رنجی، گریهی بیدلیل، اضطراب یا حساسیت عاطفی. البته این علامت بسیار عمومی است و دلایل دیگری هم دارد.
بیشتر بدانید: بهترین زمان برای بارداری چه زمانی است؟
دیگر علائم اوایل بارداری
در بسیاری از افراد ممکن است علائم دیگری نیز دیده شود که نشان از بارداری باشند:
لکه بینی یا خونریزی لانه گزینی
بعضی افراد حدود ۶ تا ۱۲ روز بعد از لقاح دچار لکهبینی کمرنگ و خفیف میشوند که به آن خونریزی لانهگزینی میگویند. این خونریزی سبکتر و کوتاهتر از پریود است. اما هر خونریزی در بارداری باید با احتیاط بررسی شود.
دل درد یا کرامپ خفیف
کرامپ ملایم و پراکندهی زیر شکم، شبیه درد قاعدگی اما خفیفتر، ممکن است در اثر رشد رحم و لانهگزینی باشد. اگر درد شدید یا یکطرفه باشد باید جدی گرفته شود.
نفخ و یبوست
هورمون پروژسترون باعث کند شدن حرکات روده میشود؛ در نتیجه نفخ، احساس پری شکم و یبوست در بارداری شایع است.
سوزش معده و ترش کردن
با شل شدن دریچهی مری و کند شدن گوارش، برخی افراد در سهماههی اول یا دوم ریفلاکس و سوزش معده تجربه میکنند.
تغییر اشتها، هوسها یا بیزاری غذایی
ممکن است ناگهان بعضی غذاها برایتان خیلی جذاب یا کاملا غیرقابل تحمل شوند. حتی بوهای معمولی میتوانند حالت تهوع ایجاد کنند. این مورد هم به تغییرات هورمونی مرتبط است.
حساسیت به بوها
بسیاری از افراد در اوایل بارداری حس بویایی تیزتری دارند؛ بوهای عطر، غذا، قهوه یا حتی شویندهها ممکن است آزار دهنده شوند.
سرگیجه یا احساس ضعف
بدن در بارداری حجم خون را افزایش میدهد و فشار خون ممکن است کمی پایین بیاید؛ نتیجهاش میتواند سرگیجه، سبکی سر یا ضعف باشد، مخصوصا وقتی مدت طولانی ایستادهاید.
سردرد
نوسان هورمونها، تغییر فشار خون و قند خون میتواند باعث سردرد خفیف تا متوسط شود. البته سردرد شدید یا همراه با علائم دیگر نیاز به بررسی دارد.
تغییرات پوستی
برخی افراد جوش، تیرگی پوست یا آنچه به «درخشش بارداری» معروف است را تجربه میکنند. این تغییرات هم ناشی از هورمونها و افزایش جریان خون است.
علائم بارداری قبل از عقب افتادن پریود
گاهی افراد میپرسند آیا قبل از موعد پریود هم میشود بارداری را حدس زد؟ پاسخ این است: بله، اما خیلی قطعی نیست. علائمی مثل حساسیت پستان، خستگی، لکهبینی لانهگزینی، افزایش بویایی یا تهوع خفیف ممکن است قبل از پریود شروع شوند، ولی اینها میتوانند شبیه علائم پیش از قاعدگی هم باشند. بنابراین بهترین کار این است که بعد از عقب افتادن پریود تست بارداری انجام شود.
تفاوت علائم بارداری با علائم PMS
خیلی از نشانهها مشترکند: درد سینه، نفخ، خستگی و تغییرات خلقی. تفاوتهای معمول (نه قطعی) اینهاست:
خونریزی: در PMS عمدتا پریود با شدت طبیعی شروع میشود، اما در بارداری اگر لکه باشد کم و کوتاه است.
سینهها: در بارداری حساسیت شدیدتر و طولانیتر است.
تهوع و بویایی: در PMS کمتر دیده میشود، اما در بارداری شایعتر است.
بالا رفتن دمای پایه بدن: اگر دمای پایه بعد از تخمکگذاری بالا بماند و پایین نیاید میتواند نشانهی بارداری باشد.
بیشتر بدانید: سه ماهه اول بارداری چه علائمی دارد؟
چه زمانی باید تست بارداری بدهیم؟
تست خانگی ادرار: از روز اول عقب افتادن پریود قابل اعتمادتر است. بعضی تستها زودتر هم مثبت میشوند، اما احتمال منفی کاذب وجود دارد.
تست خون (بتا hCG): حساستر است و میتواند زودتر از تست ادرار بارداری را نشان دهد. در صورت شک زیاد یا علائم خاص، پزشک ممکن است این تست را پیشنهاد دهد.
علائمی که در بارداری طبیعیاند اما نباید نادیده گرفت
بعضی نشانهها رایجاند، اما اگر شدید شوند یا همراه با علائم دیگر باشند، نیاز به ارزیابی پزشکی دارند:
- تهوع و استفراغ مداوم که باعث کمآبی یا کاهش وزن شود.
- کرامپهای شدید یا ادامهدار
- لکهبینی که تبدیل به خونریزی قابل توجه شود.
- سردرد شدید یا سرگیجهی آزار دهنده
علائم خطرآفرین در بارداری
اگر هرکدام از موارد زیر رخ داد، باید سریع با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید:
- خونریزی شدید یا همراه با لخته
- درد شدید شکم یا درد یکطرفهی شدید
- تب بالا
- استفراغ غیرقابل کنترل و ناتوانی در نگه داشتن مایعات (احتمال هایپرامسیس گراویداروم)
- تاری دید، سردرد بسیار شدید، یا ورم ناگهانی
اینها میتوانند نشانهی مشکل جدی مثل سقط، بارداری خارجرحمی، عفونت یا کم آبی شدید باشند.
خلاصه مطالب …
علائم بارداری از فردی به فرد دیگر فرق میکند. شایعترین نشانهها در هفتههای اول شامل عقب افتادن پریود، حساسیت پستان، خستگی، تهوع، تکرر ادرار و تغییرات خلقی است. علائم دیگری مثل لکه بینی لانهگزینی، نفخ، یبوست، بیزاری یا هوس غذایی و حساسیت به بوها هم ممکن است دیده شوند. با این حال، تشخیص قطعی فقط با تست بارداری و در صورت نیاز بررسی پزشکی ممکن است. اگر علائم شدید، غیر نرمال یا نگران کننده داشتید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
